ข่าวทั่วไป ธรรมดิจิทัล บทความ บทธรรม ประชาสัมพันธ์ พุทธดิจิตอล

กิจวัตรดี สร้างวิถีแห่งศรัทธา/พระประเสริฐ คุณวโร พุทธศาสตร์ปี๒ มมร วิทยาเขตล้านนา

สังคมไทยไม่ว่าจะอดีตจนกระทั้งปัจจุบันตื่นเช้ามาก็จะต้องไปเจอภาพๆหนึ่งที่เห็นจนชินตานั้นคือพระสงฆ์สามเณรเดินไปตามถนนหรือเดินไปตามตลอกซอกซอยโดยมีภาชนะทรงกลมแล้วมีฝาปิดที่พาดไว้บนบ่าด้านขวาที่เรียกกันว่าบาตรเมือเดินผ่านที่ใดหากมีศรัทธาก็จะหยุดอยู่จุดๆนั้นแล้วเปิดฝาภาชนะเพื่อรับสิ่งของดังนั้นไม่ว่าจะเป็นชุมชนเมืองหรือชนบทก็ตามภาพเหล่านี้ก็ยังติดตาต้องใจไปอย่างช้านานไม่ใช่เฉพาะประเทศไทยแต่มีทุกประเทศที่นับถือพุทธศาสนานั้นเองจึงถือได้ว่าเป็นหัวใจหลักของสังคมและยังเป็นจุดเด่นในภูมิภาคนั้นๆเช่น ลาว พม่า กัมพูชาและไทยเรานั้นเอง

การบิณฑบาตคืออะไรคำถามนี้เป็นจุดสนใจของสังคมเป็นอย่างมากฉะนั้นคำว่าการบิณฑบาตจึงพุดได้สองอย่างคือพุดตามหลักพระวินัยก็เพื่อออกไปโปรดศรัทธาตามบ้านเรือนที่ไม่สามารถเดินทางมาที่วัดได้แต่อยากที่จะสร้างสะพานบุญไว้เพื่อภพหน้านี้คือพุดตามพระวินัยส่วนอย่างที่สองพุดแบบอยาบๆคือการเลี้ยงชีพเพราะพระสงฆ์สามเณรไม่สามารถที่จะทำงานหรือประกอบกิจอย่างอื่นได้เลยจำเป็นต้องอาศัยศรัทธาในการเลี้ยงชีพนี้คือการบิณฑบาต

 การบิณฑบาตมีมานานแค่ไหนคำตอบคือการบิณฑบาตมีมาแต่สมัยพุทธกาลพระพุทธเจ้าเมื่อครั่งบวชใหม่ก็อาศัยการบิณฑบาตเพื่อเลี้ยงชีพและยังทรงทำเลื่อยมาจนพรรษาสุดท้ายของพระองค์เพื่อเป็นแบบอย่างหรือเรียกอีกอย่างหนึ่งว่าพุทธกิจคือกิจที่พระองค์จะต้องทำอยู่เป็นนิดคือตื่นเช้ามาต้องออกรับบาตรศรัทธาที่ต้องการจะทำบุญกับพระองค์และยังได้ทรงตั้งข้อบัญญัติไว้ว่าพระสงฆ์เมือเข้ามาบวชแล้วต้องบิณฑบาตเป็นนิดจนถือสืบกันมาจนถึงยุคปัจจุบันนี้คือความเป็นมาของการบิณฑบาตดังจะเห็นในปัจจุบันนี้ว่าเมื่อมีพระเข้ามาบวชในพระศาสนาพระอุปัชฌาย์ก็จะสอนอนุสาสน์แปดอันเป็นเครื่องอยู่ของพระสงฆ์โดยหลักๆแล้วก็คือการถือบิณฑบาตเป็นวัตรเมื่อเป็นเป็นนั้นพระสงฆ์ที่บวชใหม่ก็พึงศึกษาตามแบบแนวทางที่อาจารย์ได้สอน

การบิณฑบาตเป็นวัตรคืออะไรคำตอบคือ กิจอย่างหนึ่งของพระภิกษุสงฆ์องค์สมเณรต้องถือปฏิบัติอันเป็นหน้าที่ๆสำคัญอย่างยิ่งเพราะกิจการบิณฑบาตนั้นถือว่าเป็นการฝึกสมาธิไปในตัวด้วยและยังเป็นการฝึกให้เป็นคนมีความรับผิดชอบมากยิ่งขึ้นจะเห็นได้โดยว่าพระภิกษุสามเณรนั้นจะต้องตื่นแต่เช้าเพื่อที่จะเตรียมบาตอันเป็นเครื่องดำรงชีพของตนเองแล้วออกเดินไปตามสถานทีต่างๆโดยการเดินนั้นจะเดินกันเป็นแถวเป็นแนวโดยการเดินตามลำดับความอาวุโสโดยไม่แตกแถวแตกแนวนี้จึงเป็นจุดเด่นให้คนที่เกิดความศรัทธาและการเดินนั้นท่านจึงพุดไว้ว่าให้ทอดสายตาลงต่ำโดยการนับฝีก้าวในขณะเดินพึ่งเดินด้วยอาการอันสำรวมไม่คุยกันจึงเป็นที่ดึงดูดศรัทธาในเวลาที่เขามองเห็น คำถามที่ตามมาให้ผู้คนได้สงสัยและคายปัญหา  ทำไมพระสงฆ์จึงต้องออกบิณฑบาตด้วยความเรียบร้อยสำรวม? นั่นมิใช่เพียงเพราะท่านแสดงถึงความไม่โลภ ความเมตตา ความเพียร และความอดทน ซึ่งต้องมีอยู่ในจิตใจของผู้ที่ออกบวชในพระพุทธศาสนา ผู้เลี้ยงชีพด้วยการบิณฑบาตเป็นหลักเท่านั้น แต่ความจริงแล้วความเรียบร้อยความสำรวมเหล่านี้ยังมีที่มาจากพระวินัย ซึ่งพระพุทธเจ้าทรงบัญญัติไว้ได้อย่างเหมาะสมยิ่ง

แต่ปัจจุบันเราจะเห็นได้ว่ามีพระสงฆ์บางกลุ่มที่ปล่อยทิ้งกิจวัตรของตนเองไม่ได้สนใจในเรื่องนี้โดยคิดแต่เพียงว่าตนเองนั้นมีพรรษาที่สูงขึ้นจะไปก็ได้ไม่ไปก็ได้นั่งอยู่วัดก็มีคนมาถวายพระภิกษุสงฆ์เหล่านี้ถือได้ว่าไม่มีความเต็มพร้อมในเรื่องข้อปฏิบัติเพราะการบิณฑบาตนั้นถือว่าเป็นกิจที่สงฆ์พึงทำอยู่เป็นนิดเพื่อฝึกความอดทนและความยากลำบากท่านจึงมีข้อห้ามอยู่ว่าการที่พระสงฆ์ไม่บิณฑบาตนั้นจะประกอบด้วยเหตุและปัจจัยดังนี้

1 พระสงฆ์รูปนั้นเกิดอาพาด

2 พระสงฆ์รูปนั้นรับกิจนิมนต์ที่อื่น

3 พระสงฆ์รูปนั้นมรณภาพ

นี้จึงเป็นเหตุปัจจัยและเหตุผลที่พระสงฆ์ไม่บิณฑบาตแต่ปัจจุบันก็มีมากมายโดยไม่ได้คิดพิจารณาดูเหตุและปัจจัยว่าเหตุที่ไม่ออกบิณฑบาตนั้นเพราะอะไรหรือนี้เป็นความเคยชินโดยไม่ได้คิดว่ามันจะติดตัวตลอดโดยความเคยชินนั้นมันจะเริ่มต้นมาจากตัวเราเองเป็นเหตุคือ

1 บิณฑบาตแล้วไม่ได้อาหาร  ต้องถามว่าการบิณฑบาตไม่ได้อาหารนั้นมีเหตุอะไรถึงไม่ได้เพราะการบิณฑบาตนั้นเป็นเรื่องที่น้อยมากที่พระสงฆ์องค์สามเณรรูปนั้นจะไม่ได้อาหารเลย ก็ด้วยเหตุที่ว่าการเดินของเรานั้นเดินแบบไม่สำรวมคุยกันตามทางในเวลาเดิน รีบเดินเหมือนกับจะไปหาอะไรชักอย่างจึงทำให้มองดูแล้วไม่เกิดศรัทธาให้ผู้พบเห็นนี้จึ่งเป็นเหตุปัจจัยหนึ่ง

2 เกิดอาพาดแล้วเมือหายก็เกิดความเคยชินตามมานี้ก็เป็นอีกเหตุปัจจัยหนึ่ง  ทำไม่ดูพระพุทธเจ้าจึงทรงตั้งข้อบัญญัติให้พระสงฆ์สามเณรเมือบวชมาแล้วต้องอาศัยการบิณฑบาตก็ด้วยเพื่อฝึกหรือดัดนิสัยอันติดมาเมื่อครั่งเป็นฆารวาสและอีกประการคือพระสงฆ์องค์สามเณรถือได้ว่าเป็นเนื้อนาบุญของพระศาสนาใครเห็นก็อยากจะทำบุญด้วยโดยดูแบบอย่างพระพุทธเจ้าที่พระองค์ทรงทำให้เห็นถึงแม้พระองค์จะเป็นเชื่อกษัตริย์ก็ตามแต่พระองค์ก็ยังทรงยึดหลักการบิณฑบาตเป็นการประครองชีพของพระองค์

การบิณฑบาตนั้นจึงเป็นสิ่งสำคัญในเรื่องของพระวินัยของพระสงฆ์เป็นอย่างก็โดยกล่าวในข้างต้นแล้วว่าเพื่อเป็นการลดความโลภเห็นแก่ได้ลงเพราะการบิณฑบาตนั้นถือว่าเป็นการวัดดวงอีกอย่างหนึ่งว่าพระสงฆ์องค์สามเณรนั้นจะสร้างความศรัทธาให้แก่ผู้พบเห็นมากน้อยเพียงใดดังนั้นการบิณฑบาตจึงเป็นกิจอันสำคัญประการหนึ่งที่พระสงฆ์องค์สามเณรจะทิ้งไม่ได้โดยจะเห็นแบบอย่างที่ครูบาอาจารย์หลายรูปได้ทำให้เห็น ถึงแม้จะชราภาพท่านก็ยังถือการบิณฑบาตเป็นวัตรโยมิได้ขาดถึงจะออกไปไม่ได้ก็รับบาตภายในวัดนี้คือการถือวัตรว่าด้วยการบิณฑบาตจนว่าละสุดท้ายคือเดินไม่ได้แขนขาอ่อนแรงแต่ในปัจจุบันนี้เราจะเห็นได้ว่าพระสงฆ์ในเมืองนั้นไม่มีใครสนใจโดยเฉพาะลืมสิ้นทุกอย่างในข้อปฏิบัติของตนเองแม้แต่การเลี้ยงชีพของตนเองนั้นคือการออกบิณฑบาต

พระอาจารย์มหาปุณณ์สัมบัติ ปภากโร/อาจารย์ที่ปรึกษา

พระประเสริฐ คุณวโร/พุทธศาสตร์ปี๒

Please follow and like us:

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *